Politico: Srbijanske obavještajne službe i FSB testirali zvučni top na psima

Testiranja su provedena u sklopu interne istrage nakon masovnih protesta u Beogradu, koje su učesnici opisali kao poremećene snažnim i bolnim zvučnim udarom.

Dokumenti potvrđuju da je administracija predsjednika Aleksandra Vučića sprovela eksperimente sa uređajima poznatim kao LRAD (Long-Range Acoustic Device) približno dvije sedmice nakon velikog antivladinog protesta u martu. Iako se ovi uređaji zvanično predstavljaju kao sredstva za komunikaciju na velikim udaljenostima, njihova upotreba na maloj distanci može izazvati oštećenja sluha, mučninu, vrtoglavicu i jake glavobolje. Vlasti u Srbiji uporno negiraju da su zvučni topovi korišteni protiv demonstranata.

Srbija se već više od godinu dana suočava s najvećim protestnim talasom u posljednjim decenijama. Desetine hiljada građana redovno izlaze na ulice širom zemlje, izražavajući nezadovoljstvo radom vlasti. Tokom protesta 15. marta 2025. godine, na beogradskoj glavnoj saobraćajnici iznenada se prolomio zaglušujući zvuk, nakon čega je došlo do panike u masi. Snimci pokazuju kako se talas uznemirenosti širi kroz gusto okupljene demonstrante, dok su mnogi potražili zaklon.

Brojni učesnici protesta kasnije su se javili u hitne službe s tegobama poput mučnine, povraćanja, glavobolje i vrtoglavice. Neki su zvuk opisali kao „nalet motocikala“ ili „lokomotivu koja ide direktno prema njima“.

Nakon početnog odbacivanja optužbi, predsjednik Vučić je najavio da će biti provedena „potpuna istraga“, dok je ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić izjavio da Srbija „nije koristila nikakva ilegalna sredstva, uključujući takozvani zvučni top“.

Mjesec dana kasnije, Bezbjednosno-informativna agencija (BIA) objavila je izvještaj koji je, prema dokumentima, izradila ruska FSB. U njemu se navodi da tokom protesta nisu korišteni uređaji visoke jačine zvuka i da nije bilo masovnog „psihološkog, moralnog ili fizičkog djelovanja na ljude“.

U okviru te istrage, srbijanski i ruski stručnjaci okupili su grupu pasa na testnoj lokaciji BIA-e kako bi procijenili „uticaj emitera na biološke objekte“. Psi su, prema dokumentima, izabrani zbog „visoke osjetljivosti na akustične efekte“. Na životinje su isprobana dva modela LRAD uređaja – LRAD 100X MAG-HS i LRAD 450XL – na udaljenostima od 200 do 25 metara. Tehnički podaci proizvođača navode da ovi uređaji mogu emitovati zvuk jačine i do 150 decibela, što je uporedivo s bukom mlaznog aviona pri polijetanju.

Dokumenti također ukazuju da testiranja možda nisu imala potrebna odobrenja. Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Srbije navelo je da nema saznanja o provedenim ispitivanjima niti je zaprimilo zahtjev za odobrenje, što je zakonska obaveza u slučaju eksperimenata na životinjama.

Advokat za ljudska prava Danilo Ćurčić ocijenio je da su psi bili izloženi „eksperimentima ili zlostavljanju“ prema važećem Zakonu o dobrobiti životinja, koji izričito zabranjuje testiranje oružja i vojne opreme na životinjama. Opozicioni političar Radomir Lazović ocijenio je da su testovi dio pokušaja vlasti da prikrije navodnu upotrebu zvučnih topova protiv građana.

U izvještaju o eksperimentima, FSB je navela da tokom testiranja „biološki objekti (psi) nisu pokazivali znakove nelagode“, te da ni tri dana nakon ispitivanja nisu uočene promjene u njihovom stanju.

Objavljeni dokumenti dodatno su otvorili pitanja o stepenu saradnje sigurnosnih struktura Srbije i Rusije, ali i o zakonitosti i etičnosti postupaka koje su državne institucije preduzele nakon martovskih protesta.

(Vijesti.ba)