15.03.2026 / 08:44 Regija - Golob protiv Janše
Slovenija pred važnim izborima: Borba za politički pravac države
Slovenija se uoči parlamentarnih izbora koji će biti održani naredne nedjelje nalazi u jednom od najvažnijih političkih trenutaka od ulaska zemlje u Evropsku uniju 2004. godine. Mnogi analitičari smatraju da će birači odlučivati između nastavka liberalnog i proevropskog kursa ili povratka desnog populizma.
Na vlasti je koalicija premijera Robert Golob i njegove stranke Gibanje Svoboda, koja od 2022. vlada zajedno sa Socijaldemokrati i Levica. Koalicija ima 53 mjesta u parlamentu od ukupno 90.
Golob je na prethodnim izborima osvojio 34,5 posto glasova i 41 mandat, što je bio najbolji rezultat jedne stranke od nezavisnosti Slovenije. Međutim, tokom mandata vlada se suočila s brojnim krizama – od ostavki ministara i političkih sukoba do sporog provođenja reformi u zdravstvu i javnoj upravi, što je znatno smanjilo premijerovu popularnost.
Glavni politički protivnik mu je konzervativni lider Janez Janša, bivši premijer koji želi četvrti put doći na čelo vlade. Janša je posljednjih godina sve bliži desnom populizmu, često kritikuje medije i ima političke veze s liderima poput Viktor Orbán i Robert Fico.
Prema anketama iz februara, Janšina stranka Slovenska demokratska stranka imala je oko 30,9 posto podrške, dok je Golobova Svoboda bila na oko 22 posto. Novija istraživanja pokazuju da se razlika smanjuje na svega nekoliko procentnih poena.
Problem za vladajući blok nije samo popularnost opozicije, već i velika rascjepkanost stranaka lijevog centra, od kojih mnoge imaju jednocifrenu podršku, što otežava formiranje stabilne koalicije.
Kampanju je dodatno obilježio sigurnosni incident iz oktobra 2025. kada je ubijen Aleš Šutar. Vlada je nakon toga proširila ovlasti policije u pojedinim osjetljivim naseljima, što je izazvalo kritike i desnice i međunarodnih organizacija zbog mogućeg stigmatiziranja romske zajednice.
Ekonomska situacija je relativno stabilna. Rast BDP-a između 2023. i 2025. kretao se između 1,5 i 2,1 posto, a inflacija je pala sa 8,8 posto 2022. na oko dva do tri posto. Javni dug je smanjen na oko 65 posto BDP-a. Ipak, najveći domaći problem ostaje zdravstvo, gdje nedostatak medicinskog osoblja i duge liste čekanja izazivaju nezadovoljstvo građana.
Zbog proporcionalnog izbornog sistema gotovo je sigurno da nijedna stranka neće moći sama formirati vladu. Zato će presudnu ulogu imati manje stranke koje balansiraju na izbornom pragu od četiri posto.
Izbori zakazani za 22. mart pažljivo se prate i u evropskim institucijama, jer politički pravac Slovenije može imati širi značaj za odnose i stabilnost unutar Evropske unije.
(Vijesti.ba)
