"Srbi za Trumpa" godinama kriju finansijske izvještaje dok jačaju veze s Dodikom

Politički akcijski odbor koji stoji iza organizacije "Srbi za Trumpa“ (Serbs for Trump) više od dvije i po godine nije dostavio obavezne finansijske izvještaje Federalnoj izbornoj komisiji (FEC) u Sjedinjenim Američkim Državama.

Istovremeno, blagajnik organizacije, koji se i dalje vodi u zvaničnim evidencijama, preminuo je prije nekoliko mjeseci.

Uprkos tome, političke aktivnosti organizacije nisu prestale. Od posljednjeg finansijskog izvještaja, podnesenog početkom 2024. godine, organizovala je više događaja u znak podrške istaknutim republikanskim kandidatima, uključujući okupljanja tokom Republikanske nacionalne konvencije 2024. godine i konvencije posvećene međuizborima 2026. godine, piše Scott Stedman za The Newsground.

Paralelno s tim, čelnici organizacije intenzivirali su kontakte s političkim i državnim strukturama na Balkanu. Osnivačica Olga Ravasi sastajala se s visokim zvaničnicima Srbije i Republike Srpske, dok je Aleksandar "Sasha“ Jovicic, jedan od vodećih ljudi organizacije, pružio, prema navodima javne ustanove iz RS-a, „značajnu podršku“ kampanji kojom se u inostranstvu promoviše priča o stradanju Srba tokom 20. stoljeća.

Finansijski izvještaji izostaju od 2024. godine

Organizacija „Srbi za Trumpa“ djeluje kao inicijativa Srpsko-američkog saveza birača (Serbian American Voters Alliance – SAVA PAC), političkog odbora osnovanog nakon izbora u SAD-u 2020. godine. Na svojoj internetskoj stranici navodi da je pokret postavio temelje za nastavak političkog djelovanja saveza.

Federalna izborna komisija i dalje vodi SAVA PAC kao aktivan politički odbor, iako od februara 2024. godine nije dostavio finansijske izvještaje.

Komisija je 30. aprila 2024. godine obavijestila SAVA PAC da postoji mogućnost da nije podnio izvještaj za prvo tromjesečje te godine. Prema američkim propisima, politički odbori dužni su redovno prijavljivati donatore i troškove svojih aktivnosti.

FEC je zatražio da izvještaj bude dostavljen bez odlaganja, upozoravajući da bi kašnjenje ili nepotpuna dokumentacija mogli dovesti do novčanih kazni, revizije ili pravnih postupaka. Slična upozorenja upućivana su svakog tromjesečja, a nastavila su se i do jula 2026. godine.

Sva upozorenja bila su adresirana na blagajnika odbora Nebojšu „Nicka“ Jovanovica, koji je preminuo 9. maja 2026. godine. U objavi kojom se prikupljala pomoć njegovoj porodici Olga Ravasi navedena je kao njegova supruga. Uprkos tome, Jovanovic se i dalje vodi kao blagajnik SAVA PAC-a u evidenciji FEC-a.

Podrška republikancima i veze s Republikom Srpskom

Organizacija „Srbi za Trumpa“ navodi da je tokom Republikanske nacionalne konvencije u Milwaukeeju 2024. godine bila jedina etnička koalicija koja je organizovala vlastiti događaj.

Na njenoj internetskoj stranici navedeni su brojni republikanski političari i saveznici Donalda Trumpa koji su učestvovali na događajima organizacije, među kojima su senator Ron Johnson, kongresnica Claudia Tenney, Richard Grenell, Michael Flynn i Roger Stone.

Za društvene mreže i digitalno predstavljanje pokreta zadužena je kompanija Executive Digital, na čijem je čelu Jovicic.

On je u septembru organizovao događaj „Srbi za Trumpa“ u Dallasu, paralelno s konvencijom Republikanske stranke posvećenom međuizborima 2026. godine. Događaj je promovisan pod sloganom „Zadržati većinu u Predstavničkom domu i povećati broj mjesta u Senatu“, a među pozvanima su bili Claudia Tenney te kongresnici Abe Hamadeh i Anna Paulina Luna.

Na događaju je kao glavni govornik nastupio Chris Shea, republikanski kandidat za Predstavnički dom Kongresa iz petog izbornog okruga Connecticuta, potvrdio je njegov šef izbornog štaba.

Okupljanje je održano uporedo s republikanskom konvencijom, ali nije bilo njen zvanični događaj. Jovicic je na stranici događaja predstavljen kao direktor organizacije „Srbi za Trumpa / Republikanski Srbi“.

Krajem septembra organizacija je učestvovala i na događaju na Floridi, na kojem su bili kandidat za Kongres Scott Singer i predsjedavajući Predstavničkog doma Mike Johnson.

Dok je organizacija nastavila javno podržavati republikanske kandidate, njeni čelnici gradili su odnose s političkim predstavnicima i državnim zvaničnicima na Balkanu.

Kontakti sa zvaničnicima Srbije

Veze Olge Ravasi sa srbijanskim zvaničnicima uspostavljene su godinama prije nego što je SAVA PAC prestao prijavljivati svoje finansije.

Srbijanski javni servis RTS izvijestio je 2017. godine da je Ravasi tokom radne posjete Srbiji održala niz sastanaka s predstavnicima vlasti.

Tada je izjavila da istaknuti članovi dijaspore mogu djelovati kao „nezvanični diplomatski kor“, ali da su im za takav angažman potrebni podrška i saradnja države Srbije.

"Naši ambasadori, naši zvanični diplomatski predstavnici, vezani su protokolom, ali ja nisam“, izjavila je Ravasi.

Ministarstvo vanjskih poslova Srbije odvojeno je saopćilo da se Ravasi sastala s državnim sekretarom kako bi razgovarali o dijaspori i unapređenju saradnje Srbije sa Srbima koji žive u inostranstvu.

U januaru 2022. godine tadašnji ambasador Srbije u SAD-u Marko Đurić sastao se s Ravasi i njenim saradnikom, pohvalivši ih zbog izgradnje „novih mostova“ između Srbije i Sjedinjenih Američkih Država.

Ravasi je bliska s bivšim zvaničnicima Trumpove administracije Michaelom Flynnom i Ricom Grenellom, kao i s ruski finansiranim filmskim producentom Igorom Lopatonokom. Organizaciju „Srbi za Trumpa“ i dalje predstavlja kao dio nastojanja da se unaprijede odnosi Srbije i SAD-a.

U julu je za Euronews Srbija izjavila da organizacija godinama sarađuje s američkim političarima i osobama povezanim s Trumpovom administracijom.

Sastanak s Dodikom i neobjašnjeni zajednički projekat

Veze organizacije s Republikom Srpskom također su postale intenzivnije, u vrijeme pojačanog interesovanja za kontakte političkog vrha RS-a s ljudima iz Trumpovog okruženja.

Prema pisanju The New York Timesa, Trumpovi savjetnici James Blair i Chris LaCivita dobili su po nekoliko stotina hiljada dolara za savjetovanje vlasti Republike Srpske. Trump je prvobitno zaprijetio da će ih otpustiti zbog mogućeg sukoba interesa, a potom izjavio da sukoba nema.

CBS News je objavio i da je Katie Wiles, kćerka šefice osoblja Bijele kuće, u augustu posjetila Republiku Srpsku. Lobistička firma koja zastupa RS navela je da je putovala zbog drugog američkog korporativnog klijenta.

Milorad Dodik, dugogodišnji lider vladajućeg SNSD-a, proruski je orijentisan političar koji zagovara odvajanje Republike Srpske od Bosne i Hercegovine. Nakon što je pravosnažno osuđen zbog nepoštivanja odluka visokog predstavnika, uklonjen je s funkcije predsjednika RS-a i zabranjeno mu je obavljanje javnih funkcija.

Dodik i drugi srpski politički predstavnici tvrde da međunarodni prikazi rata u Bosni i Hercegovini umanjuju stradanje srpskog stanovništva.

Dodik se 8. aprila sastao s Olgom Ravasi u Banjoj Luci. Godinu ranije javno je izrazio nadu da bi ona mogla postati ambasadorica SAD-a u Bosni i Hercegovini ili dobiti funkciju u američkom State Departmentu zaduženu za jugoistočnu Evropu.

Sastanak je održan dan nakon posjete Donalda Trumpa Mlađeg Banjoj Luci, na poziv Dodikovog sina Igora.

Milorad Dodik predstavio je Ravasi kao važnu osobu u srpskoj zajednici u SAD-u i istakao njen doprinos organizaciji „Srbi za Trumpa“. Govoreći o sastanku, najavio je razgovore o „daljnjim kontaktima“.

Istog dana Igor Dodik govorio je u intervjuu o nastojanjima da se Republika Srpska međunarodno promoviše, privuku investicije i unaprijede odnosi sa inostranim partnerima.

"Imamo zanimljiv projekat na kojem zajedno radimo“, izjavio je Igor Dodik govoreći o Ravasi.

Nije pojasnio o kakvom je projektu riječ.

Javno dostupni podaci ne pokazuju da li je Ravasi na tom projektu radila preko SAVA PAC-a, neke druge organizacije ili u vlastitom aranžmanu. Ipak, nekoliko dana prije posjete Floridi je registrovala kompaniju Ravassi Consulting LLC.

Igor Dodik potom se kandidovao za poslanika u Narodnoj skupštini Republike Srpske na izborima 4. oktobra. Prema preliminarnim rezultatima, osvojio je mandat u izbornoj jedinici koja obuhvata područje Banje Luke.

"Značajna podrška“ kampanji o stradanju Srba

U julu je Memorijalni centar Republike Srpske pokrenuo međunarodnu kampanju u SAD-u pod nazivom „Upoznajte stradanje Srba“ (Learn About Serbian Suffering).

Memorijalni centar je javna ustanova koja dokumentuje ratne žrtve srpske nacionalnosti. Njegov rad dio je širih nastojanja rukovodstva Republike Srpske da naglasi stradanje Srba tokom rata u Bosni i Hercegovini i promoviše srpski nacionalizam.

U okviru kampanje korištene su mobilne multimedijalne izložbe koje su predstavljene na različitim lokacijama na Manhattanu, uključujući područje u blizini sjedišta Ujedinjenih nacija.

Memorijalni centar naveo je da je Jovicic, direktor organizacije „Srbi za Trumpa“, pružio „značajnu podršku realizaciji ove međunarodne kampanje“.

Međutim, nije precizirano na koji način je ta podrška pružena.

Kampanja je kasnije predstavljena i u Washingtonu. Memorijalni centar postavio je izložbu 22. septembra u zgradi Rayburn House Office Building, u kojoj se nalaze uredi članova Predstavničkog doma američkog Kongresa.

Jovicic je potom objavio fotografiju postavke i nazvao je „našom izložbom“.

Organizacija je razvijala kontakte i s političkim akterima iz drugih zemalja regiona. U septembru je Demokratska narodna partija Crne Gore saopćila da je „Srbi za Trumpa“ organizovao sastanak njenog rukovodstva s kongresnicom Claudijom Tenney. Stranka je zahvalila Jovicicu i drugim predstavnicima organizacije što su saslušali njene „ideje i prijedloge za buduću saradnju“.

Šta pokazuju dostupni podaci?

Federalna izborna komisija SAD-a ostala je bez kvoruma u maju 2025. godine, nakon što su dvije republikanske komesarke i komesari podnijeli ostavke, a predsjednik Donald Trump smijenio demokratsku članicu komisije Ellen Weintraub, koja je osporila zakonitost svoje smjene.

Bez kvoruma komisija ne može odobravati određene mjere za provođenje zakona, uključujući izricanje novčanih kazni. Ipak, politički odbori i dalje imaju zakonsku obavezu da prijavljuju donacije i troškove.

"Bez tih objava javnost nema jasan uvid u to ko finansira političke aktivnosti i na šta se novac troši“, izjavila je Anna Massoglia, stručnjakinja za finansiranje izbornih kampanja i urednica portala MuckRock.

Izostanak finansijskih izvještaja SAVA PAC-a odvojeno je pitanje od toga da li bi aktivnosti njegovih čelnika mogle zahtijevati registraciju prema američkom Zakonu o registraciji stranih agenata (FARA).

Ovaj zakon može se primjenjivati na osobe koje djeluju po nalogu, zahtjevu ili pod rukovodstvom odnosno kontrolom stranog nalogodavca te se bave političkim aktivnostima, odnosima s javnošću ili zastupanjem interesa pred američkim zvaničnicima.

Republika Srpska potrošila je milione dolara na lobiranje i odnose s javnošću u SAD-u, o čemu postoje javno dostupne prijave. Dokumenti pokazuju da su predstavnici RS-a angažovali lobiste radi unapređenja odnosa s Trumpovom administracijom i nastojanja da se promijeni američka politika prema ovom bh. entitetu.

Ipak, dostupni dokumenti ne dokazuju da su SAVA PAC, Ravasi ili Jovicic prekršili odredbe zakona FARA. Oni, međutim, ukazuju na sve bliskije odnose s političkim zvaničnicima i institucijama koje podržava vlast u regionu.

"Odnosi sa zvaničnicima stranih vlada sami po sebi nisu dokaz nezakonitog djelovanja. Oni, međutim, pokazuju zašto je transparentnost važna, kako bi se te aktivnosti mogle provjeriti u odnosu na podnesene prijave“, poručila je Massoglia.

Organizacija "Srbi za Trumpa“, Olga Ravasi, Aleksandar Jovicic, Igor Dodik i Vlada Republike Srpske nisu odgovorili na zahtjeve za komentar.

(Vijesti.ba)